Thursday, January 18, 2007

การศึกษาเรื่องเครื่องดักจับแมลงวัน

นิรุตต์ ปลื้มกระจ่าง, สุชาดา ปลื้มกระจ่าง
สถานีอนามัยตำบลโคกพระเจดีย์ อ.นครชัยศรี จ.นครปฐม

โ รคอุจจาระร่วง และโรคระบบทางเดินอาหาร เป็นโรคติดต่อที่มีอัตราการเกิดสูงมากโดยเฉพาะในหน้าร้อน โดยมีพาหะนำโรคที่สำคัญ คือ แมลงวัน ดังนั้นผู้วิจัยจึงคิดประดิษฐ์นวัตกรรมเครื่องดักจับแมลงวัน เพื่อลดจำนวนแมลงวันซึ่งเป็นพาหะนำโรค ซึ่งส่งผลให้อัตราการป่วยของโรคในระบบทางเดินอาหารลดลง โดยมีวัตถุประสงค์ เพื่อประดิษฐ์นวัตกรรมสำหรับการกำจัดแมลงวันในชุมชน
จากการทดลอง สามารถสรุปได้ว่า เมื่อนำเครื่องดักจับแมลงวันไปตั้งในแหล่งชุมชนที่แมลงชุกชุมพบว่า ถ้าใช้เหยื่อที่แมลงวันชอบ เช่น ปลาหมึก หรือของคาวที่มีกลิ่นแรง แมลงวันจะเข้าสู่กับดักมากกว่าเหยื่อที่เป็นผลไม้หรือเหยื่อที่มีหกลิ่นไม่แ รง จากการทดลองใช้ปลาหมึกได้ค่าเฉลี่ย 141 ตัว และใช้ผลไม้ได้ค่าเฉลี่ย 61 ตัว ซึ่งจำนวนแมลงวันที่จับได้จะแปรผันตรงกับจำนวนช่องทางที่เราวางเหยื่อและชนิ ดของเหยื่อที่ใช้ ปัจจัยที่ทำให้เครื่องดักจับแมลงวันมีประสิทธิภาพ คือ สถานที่ที่นำเครื่องดักจับแมลงวันไปวางไว้ ถ้าใกล้แหล่งเพาะพันธุ์ เช่น ถังขยะ หรือซากมูลฝอยที่มีกลิ่นก็จะมีแมลงวันมาติดในเครื่องเป็นจำนวนมาก และอีกปัจจัยหนึ่ง คือ ชนิดของเหยื่อ โดยจะต้องใช้เหยื่อที่มีกลิ่นแรง เป็นที่ชื่นชอบของแมลงวัน เช่น อาหารทะเล ผลไม้จำพวกที่มีความหวาน และมีกลิ่นแรง ตัวอย่างเช่น ลำไย หรือขนุน เป็นต้น และเมื่อแมลงวันเข้าสู่กับดักแล้วเคลื่อนที่เข้าสู่ขวดด้านบนของกับดักที่มี ลิ้นป้องกันแมลงวันเคลื่อนที่กลับลงมา จึงลดโอกาสที่แมลงวันจะกลับมาในช่องทางเดิมที่เข้าไป เมื่อทิ้งไว้ 2-3 วัน แมลงวันจะตายไปเอง เพราะขาดน้ำและอาหาร เมื่อมีแมลงวันตาบจำนวนมาก สามารถถอดกับดักไปทำความสะอาดได้

ข้อเสนอแนะในการศึกษาครั้งต่อไป ควรศึกษาพฤติกรรมการมองเห็นของแมลงวัน เนื่องจากกับดักเป็นพลาสติกใส แมลงวันมองเห็นเงาสะท้อนของตัวเองทำให้ไม่เข้าไปกินเหยื่อของเครื่องดักจับ จึงควรทดลองทาสีช่องใส่เหยื่อให้เป็นทึบไม่สะท้อนแสง แล้วนำผลการทดลองมาเปรียบเทียบถึงประสิทธิภาพของกับดัก


จากผลงานวิชาการนำเสนอ ในการประชุมวิชาการกระทรวงสาธารณสุข
ประจำปี ๒๕๔๙ วันที่ ๔-๖ กันยายน ๒๕๔๙
ณ โรงแรมปริ้นซ์ พาเลซ กรุงเทพมหานคร

No comments: